Berg en Bosch

De kapel van Berg en Bosch aan de Prof. Bronkhortslaan 10 in Bilthoven heeft thans geen een religieuze functie meer.

KB_TEN_Register_Berg_En_Bosch_1
Sanatorium Berg en Bosch, Ingang Klooster (ca. 1943)

De kapel, die in de as van de oprijlaan ligt, was een belangrijk onderdeel van het rooms-katholieke Sanatorium Berg en Bosch, dat in 1933 in gebruik werd genomen (zie ook bij Zorgcentra/Berg en Bosch). Het gehele complex was zonder overheidssteun tot stand gekomen.

Het werd gefinancierd met geldelijke steun van katholieke arbeiders en gebouwd voor zieken uit de arbeiderskringen. De gebouwen werden volgens de principes van de Delftse School ontworpen door de architecten B.J. Koldewey en C.M. van Moorsel in opdracht van de vereniging Herwonnen Levenskracht.

De aan tuberculose lijdende zieken werden verpleegd door zusters Dominicanessen. De zusters konden de kapel vanuit het zusterhuis, dat achter de kapel gelegen is, bereiken. In de kapel werd dwars op het koor een apart zusterkoor gebouwd. Enkele grote rondboogramen gaven de zusters zicht op het hoofdaltaar.

De kapel werd op 4 september 1933 plechtig ingewijd. Ze werd toegewijd aan het Heilig Hart. In de kapel bevinden zich kunstwerken. Ook in en aan de andere gebouwen van het sanatoriumcomplex werden kunstwerken aangebracht. Bij de ingang van het zusterhuis is het zandstenen hoekbeeld van de heilige Dominicus te bewonderen, dat gemaakt werd door Albert Termote.

Ook zijn er, en niet alleen in de kapel, gebrandschilderde ramen bewaard gebleven die gemaakt zijn door Henri Jonas en Toon Ninaber van Eyben, alsmede beelden van Mari Andriessen en smeedwerk, afkomstig uit het atelier van Jan Eloy en Leo Brom.

KB_TEN_Register_Berg_En_Bosch_2
Kapel van Berg en Bosch (1993), Foto: Hans Haan

In de jaren zestig van de vorige eeuw werd het sanatorium een algemeen ziekenhuis. In 1980 trok de Katholieke Arbeidersbeweging zich terug en kreeg Berg en Bosch een onafhankelijk bestuur. Als Medisch Centrum Berg en Bosch heeft het tot 1993 bestaan.

In dat jaar kwam er door faillissement een dramatisch einde aan het voortbestaan. De kapel was toen al vele jaren niet meer als kerkelijk steunpunt in gebruik. De andere gebouwen, zoals bijvoorbeeld het zusterhuis, hebben een aan de gezondheidszorg gerelateerde bestemming gekregen.