Burgemeester de Withstraat

De straat die we nu als Burgemeester De Withstraat kennen, kreeg in 1907 op verzoek van H. Jacobse en 9 andere bewoners die naam. De straat stond voorheen bekend als Achterdijk. Burgemeester Jhr. Mr. Daniël de Blocq van Haersma de With, die al vanaf 1879 burgemeester van De Bilt was, trad in 1907 uit zijn ambt. Bewoners wilden kennelijk de burgemeester eer bewijzen.

De naam Achterdijk werd aanvankelijk aan de hele ontginningsdijk gegeven. De weg liep naar Blauwkapel en werd ook wel Veenwech, Bl(a)auwcapelscheweg en Capelsendijck genoemd.

Na de invoering van het eerste naamgevingbesluit van 24 juli 1903 werd de naam Achterdijk nog slechts gebruikt voor de weg van af de Dorpsstraat over hotel Poll tot de onder q. genoemde weg [dat is Hessenweg], het stuk dus dat nu Burgemeester De Withstraat heet.

KB_TEN_Register_Burgemeesteer_de_Withstraat_1
De Bilt, Postkantoor (1922)

Aan de Burgemeester De Withstraat was op de nummers 10-12 het voormalig postkantoor te vinden. De bouwvergunning voor een Post- en Telegraafkantoor werd door het rijk aangevraagd.

De vergunning werd verleend op 18 december 1913. Op 25 maart 1915 werd het gebouw in gebruik genomen. De prentbriefkaart toont ons het pand zoals het kort na de oplevering er uit moet hebben gezien. Er hebben nadien wel verbouwingen plaatsgevonden.

Tot maart 1968 heeft het pand als postkantoor dienst gedaan. Het postkantoor verhuisde nadien naar een tijdelijk kantoor aan de Rozenstraat. Circa 1975 werd het postkantoor naar de Hessenweg verplaatst.

KB_TEN_Register_Burgemeesteer_de_Withstraat_2
De Bilt, Burgemeester de Withstraat (1910)

Op deze prentbriefkaart kijken we richting Soestdijkseweg Zuid. We zien links de nummers 40 tot en met 28. Op 25 september 1899 werd aan A. Middelkoop en G.A. Florie vergunning verleend voor de bouw van een winkel en vier woningen.

De door hen gebouwde panden dragen tegenwoordig de nummers 36-44. Ze waren op 3 april 1900 voltooid. Daarbij zij opgemerkt dat voor nummer 44, de winkel die ingericht werd als slagerij met slachtplaats en rokerij, een gewijzigde vergunning was afgegeven op 14 februari 1900.

Dat pand is op deze kaart net niet te zien. Voor wat betreft de huidige nummers 34-28, daarvoor werd op 22 juni 1907 een vergunning verleend aan P.B.J. Petermeijer. Ook hier betrof het de bouw van vier woningen en een winkelhuis.

Het hoge pand rechts draagt de nummers 13-15. Voor dat pand werd op 3 augustus 1907 vergunning aangevraagd door J.A. Wernsen. Als locatie werd nog Achterdijk genoemd. Het betrof een verbouwing en de bouw van een woning boven de smederij. Het geheel was op 20 november 1907 voltooid. Toen werd een bewijs van voltooiing afgegeven.

Het aardige van deze kaart zijn de kinderen, die vol interesse, kennelijk tegen de zon in, naar de fotograaf keken. Ook enkele ouderen namen even de tijd om te kijken wat er gaande was. Fotograferen was nog geen alledaagse gebeurtenis.

KB_TEN_Register_Burgemeesteer_de_Withstraat_3
Groet uit De Bilt (1922)

Ook op de prentbriefkaart uit 1922 zien we de hierboven genoemde huisnummers. Op deze kaart kijken we richting Hessenweg. Het pand op de hoek heeft nummer 28. De speelgoedwinkel Prik met een Rietje is er nu te vinden.

Opmerkelijk op beide kaarten zijn de elektriciteitsmasten. Met het oprichten van gemeentelijke elektriciteitsbedrijven waren de plaatselijke overheden eind 19e-begin 20e eeuw erg terughoudend.

Zij vreesden de concurrentie van de gasbedrijven en vonden investeringen in deze nieuwe techniek te riskant. De eerste elektriciteitscentrales werden door particulieren opgericht. In De Bilt werden er door particulieren vanaf 1899 pogingen gedaan om een dergelijk bedrijf op te richten.

Men kon echter aanvankelijk met de gemeente niet tot overeenstemming komen. De gemeente hield in 1903 er een enquête onder de bevolking over. Die enquête heeft er toe geleid dat in 1905 de particuliere Electriciteits Maatschappij De Bilt werd opgericht.

Aan de Nieuwstraat, ongeveer tegenover de Lathyrusstraat, werden een ketelhuis, een woning, een machinekamer en een kolenloods gebouwd, die alle niet meer in die straat terug te vinden zijn. In 1919 werd de centrale overgenomen door de in 1916 opgerichte NV Provinciale Utrechtsche Electriciteits Maatschappij (PUEM).

Nadien werd de centrale omgebouwd van gelijkstroom naar wisselstroom en verschenen de transformatorhuisjes in het straatbeeld.

KB_TEN_Register_Burgemeesteer_de_Withstraat_4
De Bilt “St. Antonius” Gebouw Burg. de Withstraat (1936)

De kaart uit 1936 toont het voormalige St. Antonius Gebouw, gelegen aan de Burgemeester De Withstraat. Het draagt nu de nummers 92-128. Het werd gebouwd tussen 1933 en 1935. De architect was Jan Wilke uit Bilthoven en de aannemer was de firma Van Aken uit Utrecht.

Voor die tijd stonden daar enkele huisjes die gebouwd waren in 1861 en die De Armitaan genoemd werden. Die huisjes kwamen begin 20e eeuw in het bezit van de weduwe Francina Johanna van Eyck tot Zuijlichem die getrouwd was geweest met Harry van Voorst van Beest. De Armintaan werd op 26 september 1933 in opdracht van mevr. Van Voorst van Beest in hotel Poll geveild.

De Michaëlparochie was de koper. De parochie liet de huisjes afbreken en Huize Sint Antonius bouwen, waarin behalve een kapel en woongelegenheid voor nonnen ook een pension voor ouderen, een kleuterschool en de naaischool ondergebracht werden. De zusters die er woonden en werkten behoorden tot de Zusters van Sint Jozef uit Amersfoort.

Op 3 september 1935 werd het nieuwe gebouw aan de Burgemeester De Withstraat in gebruik genomen. De school was toen nog niet helemaal klaar, maar toch kon een gedeelte al betrokken worden. De fröbelschool was al op 4 september 1934 gestart.

De naaischool startte op 8 september 1935. Er waren zes zusters die de verzorging van oude van dagen op zich namen, twee zusters leidden de kleuterschool en één zuster de naaischool. Op 29 oktober van dat jaar werden huis en school op plechtige wijze officieel ingewijd.

In 1977 deed de gemeente een poging om het Antoniuspension, zoals het toen genoemd werd, te kopen. Gedeputeerde Staten gingen echter niet akkoord. In 1978 werd er, met meer succes, weer een poging gedaan. Bij raadsbesluit van 19 december 1978 werd besloten het complex voor 945.000 gulden te kopen.

In dat jaar was er in het gebouw al lang geen kleuterschool meer te vinden. Het is niet precies bekend wanneer de kleuters naar een andere school zijn gegaan. Maar na 1961 werd de kleuterschool, als zijnde jaren lang gebruiker van een deel van het Antoniuspension, niet meer genoemd. Ook de naaischool was er niet meer gehuisvest.

In 1979 waren werd Huize Sint Antonius gesloten. De laatste bewoners werden ergens anders gehuisvest. Wellicht gingen de meesten naar De Schutsmantel in Bilthoven. Rond 1972 had er namelijk een fusie plaats gevonden. De directeur van De Schutsmantel, de heer Kavelaars, was nadien ook directeur van Huize St. Antonius.

In 1980 werd besloten tot verbouwing, waardoor er 21 wooneenheden ontstonden. De kapel werd als kantoor in gebruik genomen. De woningen werden en worden nog steeds verhuurd door de woonstichting SSW.