De Mathilde-akte

Men dacht aanvankelijk dat de akte gedateerd was op 14 maart 1122. Maar meer waarschijnlijk is het dat de datum 14 mei 1122 moet zijn. Dat was in 1122 de datum waarop het Pinksterfeest gevierd werd.  Op die dag waren de keizer en zijn vrouw Mathilde in Utrecht. In de akte schenkt de koningin aan de St. Laurens-abdij te Oostbroek het Oostbroek en het daaraan grenzende veen.

In naam van de heilige en ondeelbare Drieëenheid. Machteldis, koningin van het Roomse rijk.

Daar het ieder mens geraden is, dat hij God vreest, past het wel in het bijzonder aan de koninklijke hoogheid , dat zij God de vorst aller vorsten met vreze dient, omdat van degene aan wie veel wordt geschonken, ook veel wordt verlangd. Op grond van deze overweging, met ons eigen belang in de toekomst voor ogen en aangezien wij ons vrienden willen verschaffen die ons in de eeuwige woningen mogen opnemen, hebben wij besloten aan het jonge klooster, dat ter ere van de heilige Maria, Moeder Gods, en de heilige martelaar Laurentius, op een plaats die Oestbroeck wordt genoemd, gesticht door enige bekeerde ridders, een schenking te doen met de mildheid van onze koninklijke genade.

Zo dragen wij dan aan het voornoemde klooster in eeuwigdurend bezit over het gehele moerasgebied Oestbroeck en het aangrenzende grondgebied, dat in het spraakgebruik “vene” wordt genoemd, met het recht van cijnsheffing, tienden en overheidsgezag , als gift van de keizerlijke landheer en van ons, op welke gift de heilige Moeder Gods, de roemrijke Maagd en de haar allerdierbaarste en geliefde martelaar Laurentius op de dag des oordeels aan Christus, de opperrechter, moge wijzen, opdat wij verdienen door hun tussenkomst te mogen plaatsnemen aan de rechterhand van God den Vader onder de gezegenden.

En opdat deze overdracht geldig en ongeschonden moge blijven, hebben wij deze oorkonde laten opstellen en van ons zegel laten voorzien.

Ik Philippus, kanselier, uit naam van de aartskanselier Alberti, heb dit geredi­geerd.

Gegeven op 14 maart in het jaar van ‘s Heren incarnatie 1122, de Ve indictie, het

23e jaar van het koningschap van Hendrik V, het 12e jaar van zijn keizerschap.

Gedaan te Utrecht, gezegend zij het in de naam des Heren. Amen.

Vertaling: MeijerJWH. Kleine historie van De Bilt en Bilthoven. Reinders, Bunnik 1995 (gewijzigd)

In nominem sancte et individue Trinitatis. Machteldis Romanorum regina.

In nominem sancte et individue Trinitatis. Machteldis Romanorum regina.

Cum omni homini precipatur, ut Deum timeat, precipue tamen regali sublimimatiti competit, ut regi omnium regum Deum cum tomore serviat, quia cui multum commiturmultum eb eo exigitur. Hac consideratione nos in futurum nobis providentes ac amicos nobis comparare volentes, que nos recipant in eterna tabernacula, novello monasterio, quod in honore Genitricis Marie sanctique Laurencii Martyris in loco, qui dicitur Oestbroeck, a quibusdam militibus conversis inchoatum est, regalis clemencie munificentia aliquid supplementum apponere decrevimus.

Totam igitur paludem illiam Oestbroeck et terram adjacentum, que vulgari sermone appellatur vene cum censu, decimis et justiciis in pertuam possessionem predicto cenobio contradimus elemosinam domini imperatoris et nostram, quam sancta Dei Genitrix Virgo gloriosa, cum preciosissimo et dilecto sibi martyre Laurencio in die judicii representet Christo domino judicaturo, ut eorum intercessione ad dextram inter benedictos Dei Patris collocari mereamur.

Ut autem hec tradicio rata et inconvulsa permaneat, cartam hanc inde conscribi et sigillo nostro insigniri jussimus.

Philippus cancellarius, vice Alberti archicancellarii, recognovi.

Data II0 Ydus Marcii, anno dominice incarnationis M0 centesimo XXII0 indictione V, anno autem domini Henrici quinti, regni quidem eius XXIII, imperii vero XII.

Actum est Traiecti, In Dei nomine feliciter amen.

Muller S, Bouwman AC . Oorkondenboek van het Sticht Utrecht tot 1301. Oosthoek, Utrecht. Deel 1 nr 302

Afschrift vidimus (‘wij hebben het gezien’) van 1346 in het Liber Yrsulus. II fol. 293 v-294 in Het Utrechts Archief

KB_ODB_Oude_Akten_Vidimus
Kopie van de overgeschreven akte van 1346