Dorpskerk

De katholieke Biltse burgers zullen tot de Reformatie in de kloosters ter kerke zijn gegaan. Toen zowel het klooster Oostbroek als het Vrouwenklooster verwoest waren (respectievelijk in 1580 en 1585) moesten zij elders naar de kerk. Dat waren meestal schuilkerken. De protestanten gingen naar Blauwkapel of Zeist voor kerkbezoek, dopen en trouwen . De Dorpskerk werd in 1652 gebouwd en is de oudste kerk van De Bilt.

KB_TEN_Register_Dorpskerk_1
De Bilt, Dorpsstraat vanouds Steenstraat 70 (1992), Foto: Hans Haan

De preekstoel dateert nog uit dat jaar. De Dorpskerk was de tweede kerk in de provincie die voor de gereformeerden (later Nederlands Hervormden) gebouwd werd. Van oorsprong was het een eenvoudig zaalkerkje, dat plaats bood aan ongeveer 200 kerkgangers. Op de nok van het dak stond een torentje, waarin een luidklok hing.

In 1839 werd besloten het torentje af te breken en een nieuwe toren te bouwen tegen de westgevel. De ingang van de toren werd toen ook de ingang van de kerk. Door de markante vorm wordt de toren in de volksmond ‘de peperbus’ genoemd. In de toren hangt een luidklok uit 1783.

Er hebben na 1839 nog enkele verbouwingen plaatsgevonden. Het huidige aanzien van de kerk dateert uit 1895. Toen werd er aan de achterzijde van de kerk een nieuwe kerkenkamer gebouwd en tegen de oostgevel een dwarsaanbouw opgetrokken met houten tongewelf.

In 1952 werd het interieur vernieuwd en zijn er glas-in-loodramen aangebracht in de ramen in de topgevels van de transepten en in het kleine venster in de zuidgevel. Deze ramen zijn ontworpen door G. Kristensen. De kerk biedt thans plaats aan ongeveer 530 mensen.

KB_TEN_Register_Dorpskerk_2
De Bilt, Ned. Herv. Kerk. (1910)

KB_TEN_Register_Dorpskerk_3
De Dorpskerk in 1903

Na jarenlange onderhandelingen zijn de hervormden, gereformeerden en lutheranen op 12 mei 2004 gefuseerd. De Dorpskerk werd een kerk behorend bij de Protestante Kerken Nederland (PKN). Ook de Immanuelkerk, de Opstandingskerk, de Zuiderkapel, de Julianakerk en de Noorderkerk zijn kerken van de PKN geworden.

Op 14 januari 2009 werd er in gebouw De Schakel ten overstaan van notaris Moolenaar uit Leiden de Akte van Vereniging ondertekend door vertegenwoordigers van de Hervormde Gemeente en de Gereformeerde Kerk van De Bilt. Per 15 januari was de fusie officieel een feit.