KNMI en Dierenriem

Tjitse Langerveld (interview door Koos Kolenbrander en Rob Herber, 2012).

KB_TEN_SVV_KNMI
Het bestuur van de Historische Kring in 1993, vlnr: Piet Zonneveld, Henk Rietveld, Iet van de Pol-Mensink, Jan van der Heijden en Tjitse Langerveld (Abe Postema is afwezig)

Een van de grondleggers van de Historische Kring D ‘Oude School, Tjitse Langerveld, kwam in 1964 in De Bilt wonen. Hij werkte tot zijn pensioen in 1988 bij het KNMI. Vanaf de oprichting in 1992 is hij actief betrokken bij de Historische Kring.

Op 12 mei 1923 ben ik in Zaandam geboren. Ik heb nog een jonger zusje. Mijn vader was zakenman en mijn moeder deed de huishouding. We zijn in mijn kleutertijd op doktersadvies – mijn moeder had astma – naar de droge grond van de Veluwe verhuisd.

In Nunspeet heb ik de lagere school gevolgd en in Elburg de mulo. Na het behalen van het mulo-b diploma in 1939 heb ik een paar maanden bij een kruidenier in Nunspeet gewerkt. Ik had interesse in de luchtvaart en heb een schriftelijke cursus bij de Leidsche Onderwijs Instellingen gevolgd.

Tijdens de bezetting heb ik bij een plaatselijk distributiecentrum voor veevoeder in Nunspeet gewerkt. Onze familie was actief in de ondergrondse. Op het bureau waar ik werkte, werden Ausweisen uitgereikt en die Ausweisen vervalste ik soms. Mijn moeder begeleidde mensen die op de vlucht voor de Duitsers waren. We hebben nog een echtpaar uit den Haag als evacués in huis gehad, waarvan de man officier bij de marine was.

Na de bevrijding ben ik in 1945 het huis uitgegaan. Ik ging bij het Navigatie-Bureau Schiphol werken. Jammer genoeg werd ik afgekeurd voor de vliegeniersopleiding. Op grond van mijn leeftijd werd ik vrijgesteld voor de militaire dienstplicht.

Op het Navigatie-Bureau deed ik weerswaarnemingen. Alle weerswaarnemingen van Nederland werden gecoördineerd vanuit het KNMI in De Bilt. De gehele dag door kwamen vliegeniers voor hun vlucht bij ons informeren naar de weersgesteldheid. Het was een continudienst; we werkten met wel tachtig mensen op het bureau. Ik heb er tot 1963 gewerkt.

In 1951 leerde ik mijn vrouw Jo Lammers, kennen. Zij werkte op de weerdienst voor de zeevaart bij het KNMI in De Bilt. Ze woonde aan de Hessenweg. We zijn getrouwd en gingen in Badhoevedorp wonen. Jo kon daar niet zo goed wennen. Er kwam een plaats bij het KNMI in De Bilt vrij en we besloten naar De Bilt te verhuizen.

We hebben eerst bij mijn schoonouders ingewoond en kwamen daarna in een huis op de Dierenriem terecht dat in 1964 gebouwd was. Waar ik nu woon – de van der Waalsweg en omgeving – was nog allemaal het weiland van boer Floor. Hier woonden hoofdzakelijk mensen van elders. We hadden niet veel met de meest christelijke mensen in het oude De Bilt.

Mijn hoofdtaak bij het KNMI was de voorbereiding van de weersverwachting aan de hand van waarnemingen. Die weerdiensten zijn eigenlijk pas begin 1900 ontstaan. Vooral prof. Buys Ballot heeft er een serieuze zaak van gemaakt.

Ik werkte samen met de bekende Jo den Tonkelaar die het weerbericht op de TV voorspelde. Je zag maar één arm van Den Tonkelaar en die arm tekende met een viltstift de hogedrukgebieden, temperaturen en weersverwachtingen. Ook met Jan Pelleboer, die in het begin meer als een amateur werd gezien, had ik contact.

Na mijn pensioen ben ik me met de historie van De Bilt gaan bezighouden. Vóór de oprichting van de Historische Kring in 1992 hield ik al lezingen over de geschiedenis van De Bilt en Bilthoven. In totaal heb ik over oud-De Bilt 350 lezingen verzorgd.

Het gebouw van het KNMI waarin ik werkte, staat bij wijze van spreken op de fundamenten van het Vrouwenklooster waarmee de geschiedenis van De Bilt vanaf de eerste helft van de elfde eeuw is begonnen. Vandaar mijn interesse in de geschiedenis!

Dat we nu samen zijn met Maartensdijk vind ik heel goed. We delen een gemeenschappelijke interesse. Ik ben nog wel lid van de historische vereniging van Nunspeet, maar sinds 20 jaar heb geen contact meer met die streek waar ik ben opgegroeid.

Sinds enige tijd kan Tjitse geen auto meer rijden en hij zegt: “Wanneer je geen auto rijdt, word je leefomgeving steeds kleiner”.