Spoorlaan

De Spoorlaan heeft uiteraard haar naam te danken aan het feit dat ze deels evenwijdig aan de in 1863 aangelegde spoorlijn loopt. De naam werd in het eerste officiële naamgevingbesluit al genoemd als zijnde een van de wegen gelegen in het Park Vogelzang, dat het eerste villapark was dat in Bilthoven gerealiseerd werd. De weg werd in 1905 officieel als openbare weg erkend

KB_TEN_Register_Spoorlaan_1
Melksalon – Hoek Prins Hendriklaan (1914)

KB_TEN_Register_Spoorlaan_2
Intérieur Café Restaurant „Spoorzicht”

De prentbriefkaart uit 1914 laat ons het pand zien dat als adres kreeg Spoorlaan 2 en gelegen is op de hoek van de Spoorlaan en de links gelegen Prins Hendriklaan, wegen die in 1913 als grindwegen waren aangelegd. Blijkens de kaart is er in bedoeld pand een melksalon gevestigd. Op 10 juni 1913 was er aan W.S. van der Sterre vergunning verleend voor de bouw van het pand.

Opdrachtgever voor de bouw van het woonwinkelhuis was Joh. B. Lambeek. De naam Bilthoven was toen nog niet in gebruik. Als bouwlocatie stond in de bouwaanvrage Station De Bilt vermeld. In 1917, toen de naam Bilthoven gebruikt ging worden, blijkt Daniel Elve in het pand te wonen en/of te werken en volgens het adresboek uit 1922 woonde toen E.W. Brinkhorst op het adres Spoorlaan 2.

Het pand bleef geen melksalon. In 1926 werd het Café- Restaurant Spoorzicht genoemd, zoals op de kaart, die begin jaren dertig werd uitgegeven, staat vermeld. In het adresboek betreffende Bilthoven uit het jaar 1927 staat bij Spoorlaan 2 vermeld: Zijl, J. van, café Spoorzicht. Ook in het adresboek van 1937 staat J. van Zijl nog als caféhouder vermeld met als adres Spoorlaan 2.

De zaak was begin jaren dertig enorm vergroot. In 1931 liet Van Zijl het verloflokaal vergroten en in 1934 was er een verbouwing en uitbreiding onder leiding van architect E. Wieneke. In 1939 vierde Van Zijl het 12 ½ jarig bestaan van café Spoorzicht.

Na de oorlog kwam de zaak in handen van L.M. van Laar. Spoorzicht werd nieuw leven in geblazen. Volgens een gedrukte mededeling konden er in Spoorzicht 250 gasten worden bediend.

KB_TEN_Register_Spoorlaan_3
Herstellingsoord Villa Mary. Station de Bilt. (1913)

De prentbriefkaart uit 1913 laat het pand zien dat als adres heeft Spoorlaan 48. Op 1 november werd voor de bouw van dat pand vergunning verleend aan J. van As. Op 11 februari 1911 werd het bewijs van voltooiing al afgegeven. J. van As was een bouwer die in het Park Vogelzang veel villa’s heeft gebouwd, niet alleen langs de Spoorlaan maar ook langs de Nachtegaallaan en de Koppellaan.

Daarna heeft J. van As ook diverse villa’s gebouwd in de ten noorden van de spoorlijn gelegen villaparken. Het perceel, waarop volgens het onderschrift Herstellingsoord Villa Mary gebouwd werd, werd voordien beschreven als boomgaard. Nog goed is het groene karakter te herkennen.

De toenmalige patiënten genieten op rustbedden van de gezonde buitenlucht. In veel villa’s werden aanvankelijk herstellingsoorden en pensions gevestigd. Het verblijven op zandgrond in een bosrijke omgeving werd als zeer gezond ervaren. Daardoor kwam ook de recreatie (en dus ook de aanwezigheid van pensions) in Bilthoven op gang, iets wat vooral gestimuleerd werd door de goede bereikbaarheid met de trein.

Blijkens de adresboeken uit de jaren 1920 en 1922 was toen op Spoorlaan 48 H.J. van Aalderen woonachtig, die kennelijk ingenieur van beroep was. Als het toenmalige nummer gelijk is aan het huidige dan was villa Mary toen dus niet meer als herstellingsoord in gebruik.

Hierbij zij vermeld dat in het adresboek uit 1922 bij de straatgewijze vermelding bij geen van de nummers de toevoeging Villa Mary staat vermeld, terwijl ander huisnamen in de lijst per laan wel genoemd worden. Wellicht was ook de naam niet meer op het pand vermeld.