Wilhelminalaan

De Wilhelminalaan is één van de lanen van het Kloosterpark, het villapark dat rond 1900 in het zuiden van De Bilt werd gerealiseerd op grond, die oorspronkelijk bij het landgoed Het Klooster behoorde. De laan werd in het eerste officiële naamgevingbesluit van 24 juli 1903 benoemd. Langs de Wilhelminalaan zijn grote villa’s te vinden, maar ook kleinere woningen.

KB_TEN_Register_Wilhelminalaan_1
Kloosterpark de Bildt (1902)

De prentkaart uit 1902 laat ons van rechts naar links de even nummers 14 tot en met 24 zien. Nummer 14, die de naam Villa Sophia draagt, ligt op de hoek van de Kloosterlaan. De ernaast gelegen villa (nummer 16) draagt de naam Villa Martha.

Voor de bouw van beide villa’s werd vergunning aangevraagd door J.G. Schaafsma uit De Bilt. Die vergunning werd op 15 maart 1900 verleend. Het aanzien van Villa Sophia is tot op de dag van vandaag niet erg veranderd, dit ondanks het feit dat er diverse verbouwingen hebben plaatsgevonden.

Zo werd er op 11 juli 1953 vergunning verleend om het pand te splitsen in twee woonhuizen met als adres Wilhelminalaan 14 en Kloosterlaan 1. Villa Martha is vervangen door een rechthoekig pand. Daarvoor werd op 26 januari 1962 aan C.H. van Wijk uit Utrecht vergunning verleend .

Voor de bouw van de huizen, genummerd 18 tot en met 24, verkreeg J.G. Schaafsma op 30 januari 1899 vergunning. De bouw was op 10 oktober 1900 gerealiseerd. Deze woningen hebben nog grotendeels dezelfde aanblik.

KB_TEN_Register_Wilhelminalaan_2
Groet uit DE BILT. Kloosterpark (1916)

De prentkaart uit 1916 laat ons dezelfde huizen zien. Links op die kaart is echter ook nog nummer 26 te zien. Voor de bouw van die villa werd eveneens aan Schaafsma vergunning verleend, te weten op 22 november 1900.

KB_TEN_Register_Wilhelminalaan_3
De Bilt. Gezicht Sterrewacht (1901)

Op het adres Wilhelminalaan 10-12 is sinds 1893 het K.N.M.I. gevestigd. Een kaart uit 1901 heeft als opschrift: de Bilt Gezicht Sterrewacht. We zien links het verbouwde landhuis Het Klooster waarop een 15 meter hoge stenen observatietoren gebouwd werd met daar bovenop een 17 meter hoge beukenhouten toren.

De houten opbouw was open, waardoor dwarrelwinden voorkomen werden. Op het platform werden windmeters geplaatst. In 1915 werd de houten opbouw, die in de volksmond de Sterretoren of Sterrewacht werd genoemd, vervangen door een betonnen opbouw.

Ter voorkoming van afwijkingen van de metingen van het aardmagnetisch veld door de magnetische inductie van het betonijzer, schreef de toenmalige directeur van de afdeling Magnetisme en Seismologie de architect voor, zo min mogelijk ijzer te verwerken.

Op het terrein van het K.N.M.I. werden nadien nog diverse andere gebouwen gerealiseerd. Zo was op 11 januari 1911 het paviljoen voor seismologische waarnemingen voltooid. Op 9 juli 1912 werd vergunning verleend voor de bouw van een hulpgebouwtje voor magnetische variatiebepalingen, welk gebouw al kort daarna verbouwd werd. Daarvoor werd aan de rijksbouwmeester vergunning afgegeven op 10 november 1913.

KB_TEN_Register_Wilhelminalaan_4
Kon. Ned. Met. Inst. en Villa „Wilhelmina”, De Bilt (1915)

Op de kaart die omstreeks 1915 werd uitgegeven zien we ook de observatietoren van het K.N.M.I. Links daarvan ligt het pand dat als adres heeft Wilhelminalaan 6. Het betreft Villa Wilhelmina, waarvoor op 4 augustus 1899 een bouwvergunning was afgegeven.

De villa werd kort nadien diverse keren vergroot. Op 5 juni 1902 werd er vergunning afgegeven voor het bijbouwen van een kamer en op 19 maart 1903 werd o.a. vergunning verkregen voor de aanbouw van twee kleine serres met overdekte balkons. Volgens het adresboek uit 1909 hield mej. E.H. Lintner er toen pension. Vandaar waarschijnlijke de uitbreidingen.

KB_TEN_Register_Wilhelminalaan_5
De Bilt. Kloosterpark (19..)

Ook op de prentkaart, waarop het bord te zien is dat er nog grond wordt aangeboden voor villabouw, is Villa Wilhelmina te zien. Op de voorgrond zien we de Biltse Grift die langs de Utrechtseweg te vinden is.

KB_TEN_Register_Wilhelminalaan_6
Kloosterpark, de Bilt (1903)

Ook de opname van de kaart, die uitgegeven werd in 1903, werd gemaakt vanaf de Utrechtseweg gemaakt. We zien het pand dat als adres heeft Wilhelminalaan 1-3. De brug rechts geeft toegang tot de Wilhelminalaan.

Voor de bouw van deze grote dubbelvilla werd vergunning aangevraagd door W.Klinghardt uit Zeist. Op 3 november 1899 werd het bewijs van voltooiing afgegeven. Volgens het adresboek van 1909 droeg nummer 1 de naam Iwal. Dit deel van de villa werd bewoond door jhr. P.A. van Eijs. Nummer 3 heette Gruna.

KB_TEN_Register_Wilhelminalaan_7
Wilhelminalaan. De Bilt (1955)

Op de prentbriefkaart die in 1955 werd uitgegeven, zien we links de hierboven reeds beschreven panden. In het midden zien we de nummers 17, 19 en 21. Op 11 augustus 1924 kreeg J.H. Slot uit Hilversum vergunning voor de bouw van drie landhuisjes onder één dak.

De er links naast gelegen woning (nummer 15) werd gebouwd in 1898. Dat pand is als zodanig niet meer terug te vinden. Op 23 september 1980 werd aan H.G. van den Berg vergunning verleend voor de bouw van een woning. In de bouwaanvraag werd gesproken over het geheel vernieuwen van een woning.

In de verleende vergunning werd o.a. bepaald dat indien binnen zes maanden na dagtekening geen begin met de werkzaamheden is gemaakt dan wel de werkzaamheden zich in dat tijdstip hebben beperkt tot slopings- of grondwerken of tot werkzaamheden van voorbereidende aard de vergunning kon worden ingetrokken. Dat is dus niet gebeurd.

Het op de foto staande huis zal toen gesloopt zijn en er werd een nieuw huis gebouwd dat als adres heeft Wilhelminalaan 15.